محت ورت (Mehet-Weret)

محت ورت یک الهه‌ی گاو نخستین بود که خورشید-خدا را به دنیا آورد. نام او در اصل به معنای «سیل بزرگ» بود، اما بعدها به صورت «شناگر بزرگ» بازتفسیر شد. او همتای زن نون، خدای اقیانوس آغازین، و رقیب او برای عنوان «کهن‌ترین هستی» به شمار می‌رفت. در برخی متون، مهت-ورت صرفاً لقبِ الاهه‌های آفریننده‌ای چون هاتور، نیت یا ایزیس است.

گفته می‌شد محت ورت پیش از آفرینش به صورت جریانی بارور در اقیانوس آغازین وجود داشته است. در افسون ۱۷ کتاب مردگان آمده است که خورشید-خدا «از نشیمنگاه» محت ورت زاده شد. لوتوس نخستین، که گفته می‌شود کودک خورشید به‌طور جایگزین از آن پدیدار شد، احتمالاً خود شکلی از این الهه بود.

پس از آفرینش، محت ورت با آب‌های آسمانی که قایق خورشید از آن می‌گذشت یکی دانسته شد. در آسمان شبانه، او احتمالاً همان «رود» ستارگانی بود که ما امروز آن را راه شیری می‌نامیم.

الهه ای با سر گاو

محت ورت می‌توانست به صورت زنی با سر گاو، گاوی نشسته، یا گاوی که کودکی را حمل می‌کند نمایش داده شود. یکی از القاب این الهه «تپه» یا «جزیره» بود که به این اندیشه اشاره داشت که خورشید-خدای نوزاد بر روی سر یا پشت این الهه بالاتر از آب‌های آغازین قرار گرفت تا کار آفرینش خود را آغاز کند.  یعنی به نوعی محت ورت تپه آغازین بوده.

در روایتی دیگر از این اسطوره، گفته می‌شود نیت/محت-ورت خورشید نوزاد را از دست فرزندانش (نخستین کروکودیل‌ها) نجات داد و او را از میان آب‌های آشوب حمل کرد. این روایت با این داستان‌ اسطوره‌ای متأخرتر نیز همخوانی دارد که در آن پس از شورش انسان‌ها، رع نظمی نو می‌آفریند و بر پشت نوت به شکل گاو به آسمان برده می‌شود.

ترکیب سایر الاهگان با محت ورت

نوت و این الهه گاهی به‌عنوان یک جفت گاو کیهانی با اسطوره‌های موازی دانسته می‌شوند و گاهی نیز همانند یک الهه واحد در نظر گرفته می‌شوند. نوت صورتی دیگر نیز داشت: زنی عریان و عظیم که بر فراز زمین کشیده شده بود. قاشق‌های آیینی به شکل زن عریان شناگر شاید نمادی از نوت/محت-ورت باشند.

گاوهای منقوش به ستاره که دیواره‌های تخت زرین آرامگاه توت‌عنخ‌آمون را تشکیل می‌دهند، با عنوان «ایزیس-محت-ورت» برچسب‌گذاری شده‌اند. هدف چنین تخت‌های تدفینی این بود که به پادشاه درگذشته کمک کنند تا به آسمان عروج کند، در حالی که گاو آسمانی او را حمایت می‌کند. در کتاب مردگان، گاوی که در ورودی قلمرو مردگان ایستاده است، گاه با نام این الهه شناخته می‌شود. تا دوران پادشاهی نوین، همه‌ی مردگان اشرافی امیدوار بودند که در دوره‌ی آسیب‌پذیر باززایی، از یاری الهه‌ی گاو بهره‌مند شوند.

برای دسترسی به اپیزود های پادکست تحوت به این لینک مراجعه فرمایید.

برای دسترسی به سایر مقالات اساطیر مصر به این لینک مراجعه نمایید.