پادکست اسطوره‌شناسی تحوت

اسطوره اساس و استخوان تمامی علوم انسانی است. برای فهم دقیق‌تر فلسفه، هنر، ادبیات و حتی مدیریت و برندسازی باید اسطوره‌شناسی را بدانیم؛ هر چه فهم ما از اساطیر دقیق‌تر و جامع‌تر باشد، رفتار انسان‌ها را بهتر می‌فهمیم.

بسیاری از رفتارهایی که هر روز در جامعه می‌بینیم و گمان می‌کنیم ریشهٔ دینی دارند، در واقع ریشه در اسطوره دارند؛ از نذر و صدقه برای رفع گرفتاری گرفته تا عادت بزرگ‌ترها به درآوردن کفش پیش از پا گذاشتن روی فرش، یا باور به اینکه مرتاض با تحمل سختی به نیروهای شگفت می‌رسد.

چهار دلیل برای خواندن اسطوره

• شالودهٔ فرهنگ و تمدن: اسطوره‌ها نخستین تلاش بشر برای توضیح طبیعت، جامعه و روان بودند و باورها و ارزش‌های هر جامعه بر آن‌ها بنا شده است؛ از جست‌وجوی جاودانگی در حماسهٔ گیلگمش تا نبرد خیر و شر در اسطوره‌های ایرانی.
• پلی به ناخودآگاه جمعی: کارل گوستاو یونگ (Carl Gustav Jung) اسطوره‌ها را نمایانگر کهن‌الگوهایی می‌دانست که در ذهن همهٔ انسان‌ها مشترک است.
• سازندهٔ هویت جمعی: شاهنامه برای ایران، مهابهاراتا و رامایانا برای هند و داستان‌های خدایان المپ برای یونان، هر کدام هویت یک تمدن را ساخته‌اند. مقایسهٔ رستم با هرکول نشان می‌دهد این دو تمدن کجا به هم نزدیک و کجا از هم دورند.
• راهنمای اخلاق و رفتار: اسطوره‌ها معیار درست و نادرست را می‌آموختند؛ از شجاعت و وفاداری ثور و اودین در اساطیر نورس تا انتخاب میان اهورامزدا و اهریمن.

تاریخ، ادبیات، هنر و معماری همه در اسطوره ریشه دارند؛ از اودیسه و شاهنامه تا پارتنون و نقش‌برجسته‌های پرسپولیس، و حتی فیلم‌هایی مثل هری پاتر که بر الگوی «سفر قهرمان» جوزف کمبل (Joseph Campbell) ساخته شده‌اند. اسطوره کهن‌تر از دین و علم، به پرسش‌های بنیادین بشر پاسخ می‌داد: انسان از کجا آمده، جهان چگونه پدید آمد و پس از مرگ چه می‌شود.

نگاه تحوت

اسطوره خواندن چند داستان برای سرگرمی نیست. در تحوت ابتدا داستان‌ها را بی‌هیچ دخل و تصرفی و از منابعی که از دقتشان مطمئنیم روایت می‌کنیم، و سپس با ابزارهایی مانند شاخهٔ زرین جیمز فریزر (James Frazer) و آثار جوزف کمبل، پوستهٔ این روایت‌ها را می‌شکافیم تا معنای پنهانشان آشکار شود.