داستان شاهزادهخانم صبور؛ قصهای از فولکلور ایرانی
این قصه را در قسمت «گوشورون» از مجموعهٔ قصههای فولکلور ایرانی پادکست تحوت، که در نوروز ۱۴۰۴ منتشر شد، میتوانید بشنوید.
دو برادر بودند که هر دو پادشاه بودند. یکی از آنها سه دختر داشت و دیگری یک پسر. پس، دختر بزرگتر را به پسر عمویش نامزد کردند.
پس از ازدواج، شاهزاده، همسرش را به خانهاش برد، اما هیچ توجهی به او نکرد. نه با او سخن میگفت، نه ابراز علاقهای میکرد. دختر شش ماه صبر کرد، اما وقتی دید که همسرش هیچ توجهی به او ندارد، نزد پدرش رفت و گفت:«پدر، تا کی باید صبر کنم؟ اکنون شش ماه گذشته و شوهرم حتی یک کلمه با من سخن نگفته است. معلوم است که مرا نمیخواهد. لطفاً طلاقم را بگیرید.»
شاه ناچار شد طلاق دخترش را بگیرد.
پس از مدتی، دختر دوم را به پسر عمویش نامزد کردند. اما او هم مثل خواهرش با همان سرنوشت روبرو شد. پس از شش ماه انتظار، او نیز نزد پدرش رفت و گفت:«پدر، سرنوشت من نیز مانند خواهرم شد. پسر عمویم هیچ توجهی به من نمیکند. لطفاً طلاقم را بگیرید.»
شاه باز هم چارهای نداشت جز اینکه دختر دومش را طلاق دهد.
پس از مدتی، شاه با خود گفت: «شاید او دختر کوچکترم را بخواهد.» پس، او را به پسر عمویش نامزد کرد. اما این دختر نیز مانند دو خواهرش، هیچ توجهی از همسرش ندید.
اما برخلاف خواهرانش، صبور بود و شکایتی نکرد. هرگاه به دیدن خواهرانش میرفت یا آنها به خانهاش میآمدند، میگفت:«نه، خواهرانم، شما اشتباه میکنید. شوهرم مرا دوست دارد و با من مهربان است.»
یک روز که خواهرانش مهمانش بودند، به کنیز خود گفت:«هر یک ساعت یکبار داخل بیا و بگو: «شاهزاده، پسرت عمویت تو را صدا میزند.»»
کنیز این کار را کرد و شاهزاده خانم، هربار عذرخواهی کرد و به اتاق دیگر رفت. آنجا وانمود کرد که با همسرش صحبت میکند و با صدای بلند میگفت:«ای پسر عمو، مرا زیاد نگه ندار، خواهرانم به دیدنم آمدهاند.»
خواهرانش ناراحت شدند و به پدرشان گفتند:«پدر، دیدی؟ پسر عمویمان ما را نمیخواست، ولی همیشه دلش با خواهر کوچکترمان بوده است.»
اما شوهرش هنوز مانند قبل، نه چیزی میگفت و نه توجهی نشان میداد.
ورود به باغ مخفی
پس از شش ماه، یک شب شوهرش با یک عدد لیمو به خانه آمد، آن را کنار شمعدان گذاشت و خوابید. صبح روز بعد، همسرش لیمو را برداشت و کنار جوی آب در باغ نشست و با آن بازی کرد. ناگهان، لیمو از دستش افتاد و آب آن را برد. او دنبال آن دوید تا اینکه لیمو به باغی دیگر افتاد.
او از دیوار باغ گذشت و با باغی زیبا و قصری باشکوه روبرو شد. وقتی داخل قصر رفت، همسرش را دید که در کنار دختری زیبارو از پریان خوابیده بود.
او زمین را آب و جارو کرد، سماور را روشن کرد، استکانها را شست و همه جا را مرتب کرد. سپس لیمو را همانجا گذاشت و به خانه برگشت.
صبح، وقتی شاهزاده و دختر پری بیدار شدند، دیدند که کسی همه جا را تمیز کرده است. دختر پری گفت:«ای فلاننام، بین من و تو همه چیز تمام شد!»
این یک روز دیگر بود. باز هم پسر پادشاه میوهٔ لیمو را به خانه برد و آن را کنار همان شمعدان گذاشت و رفت تا بخوابد. صبح روز بعد، همسرش میوه را برداشت و رفت کنار رودخانه نشست. سپس آن را به آب انداخت و خودش هم به دنبالش رفت.
درست مانند دفعهٔ قبل، او دو نفر را در خواب یافت و متوجه شد که حلقهای از نور خورشید از سوراخ گرد سقف بر چهرههایشان افتاده است. پس به بالای سقف رفت و دستمال خود را طوری تنظیم کرد که سایهای برای آنها ایجاد کند. سپس، مانند قبل، تمام کارهای خانه را انجام داد و همه چیز را مرتب و آمادهٔ صرف چای گذاشت.
پس از انجام همهٔ این کارها، به خانه برگشت و دستمال خود را کاملاً فراموش کرد. اما به محض این که به خانه رسید، به یاد آن افتاد و برگشت تا آن را بردارد. این بار، دید که آنها بیدار شدهاند و در حال گفتوگو هستند، و دختر پری میگفت:
«ای فلاننام، کار میان من و تو دیگر تمام است.»
وقتی روز سوم به باغ مخفی رفت، همان لحظه که داشت کارهایش را تمام میکرد، شاهزاده و دختر پری بیدار شدند. زن در گوشهای پنهان شد و شنید که دختر پری گفت:«ای فلاننام، دیگر نمیتوانیم اینجا همدیگر را ببینیم. از این به بعد، شبها در باغ نسترن همدیگر را ملاقات میکنیم. تو سوار بر اسب قرمز و لباس قرمز بیا، و من با اسب سفید و لباس سفید مردانه خواهم آمد.»
تدبیر شاهزاده خانم
زن شاهزاده همان شب نزد پدرش فرستاد و گفت:«برایم اسب زرد بیاورید.»
او لباس مردانه زرد پوشید، سوار اسب شد و به محل قرار رفت. شاهزاده و دختر پری رسیدند و از او پرسیدند:«کجا میروی؟»
گفت: «میخواهم به باغ نسترن بروم.»
آنها او را همراه خود بردند. در آنجا، هنگام خوردن میوه، زن عمداً انگشت خود را برید و گفت:«دستم خیلی خونریزی کرده، چه کنم؟»
شاهزاده بلافاصله انتهای شال خود را پاره کرد و با دست خود، زخم را بست.
بعد از مدتی، آنها از باغ خارج شدند. شاهزاده و دختر پری از یکدیگر خداحافظی کردند. اما زن زودتر از آنها به خانه برگشت، لباس زنانهاش را پوشید و منتظر شد.
فاش شدن حقیقت
آن شب، مانند همیشه، شاهزاده خاموش بود. زن کنار شمعدان نشست و با خود گفت:«ای شمعدان، بگذار برایت بگویم که امشب چه شد:دستم را بریدم، شال عزیزم را بستم…»
شاهزاده که همه چیز را شنید، به فکر فرو رفت و با خود گفت:«این سه روز، همسرم برای ما زحمت کشیده و امروز در باغ نسترن هم با ما بود!»
ناگهان، به سمت همسرش رفت، او را در آغوش گرفت، بوسید و گفت:«ای دختر عمو، من هر سه خواهر را دوست داشتم، اما دو خواهر اولم صبر نکردند. تو صبور ماندی و طلسم را شکستی. حالا تو مال منی!»
و از آن پس، آن دو با عشق و شادی در کنار هم زندگی کردند.
قصههای دیگر همین شب
قصههای دیگری از این دست را در قصههای فولکلور ایرانی بخوانید و بشنوید.
منبع
- دیوید و اِمیلی لاریمر، قصههای ایرانی (Persian Tales: Written Down for the First Time in the Original Kermani and Bakhtiari)، لندن، انتشارات مکمیلان، ۱۹۱۹.
