داستان پدر پاشپاش؛ قصهای از فولکلور ایرانی
این قصه را در قسمت «سهند» از مجموعهٔ قصههای فولکلور ایرانی پادکست تحوت، که در نوروز ۱۴۰۴ منتشر شد، میتوانید بشنوید.
روزی پدری بود که سه دختر داشت و همسرش، که مادر آنها بود، از دنیا رفته بود. هر روز پدر برای کار به محل کارش میرفت و هر شب به خانه بازمیگشت. یک شب وقتی به خانه برگشت، گفت:
«دخترها، شاید بد نباشد که یک شب برای من کمی شربت درست کنید. خودتان هم میتوانید از آن بخورید، و مقداری کنار بگذارید تا من صبح هنگام صبحانه نانم را در آن بزنم.»
دخترها شکر، آرد، کره و ادویه آوردند و شربت درست کردند. سهم خود را خوردند و باقیمانده را در کاسهای گذاشتند تا پدرشان صبحانه بخورد.
اما نیمهشب، وقتی که پدر خواب بود، دو خواهر بزرگتر از خواب برخاستند و همه شربت را خوردند، سپس کاسه را از خاک و آشغال پر کردند و سر جای خود گذاشتند.
صبح که پدر بیدار شد و دید دخترهایش چه کردهاند، بسیار خشمگین شد و در دلشان نفرین کرد، اما چیزی نگفت.
چندی بعد به آنها گفت:
«بچهها، بیایید امروز به گردش برویم.»
آنها مقداری نان و یک مشک آب برداشتند و به سفری طولانی در دل بیابان رفتند. پس از مدتی، به خرابههای یک خانه قدیمی رسیدند.
پدر گفت:
«اینجا بنشینید و کمی استراحت کنید. من میروم دستانم را بشویم و برمیگردم.»
سپس مشک آب را پشت دیوار آویزان کرد، در آن سوراخی ایجاد کرد و خودش به راهش رفت.
دخترها منتظر ماندند، اما از پدر خبری نشد. تا وقتی که صدای چکیدن آب از مشک را میشنیدند، خیالشان راحت بود که پدر هنوز آنجاست. اما وقتی آب تمام شد و صدای چکیدن قطع شد، ترسیدند و صدا زدند:
«پدر پاشپاش، کی برمیگردی؟ چرا نمیآیی، پدر پاشپاش؟»
اما جوابی نشنیدند. وقتی بیرون دویدند، دیدند که پدرشان رفته و هیچکس دیگری هم آنجا نیست.
سه خواهر دست یکدیگر را گرفتند و در بیابان سرگردان شدند.
در همان زمان، پسر پادشاه برای شکار به آن منطقه آمده بود. او دخترها را دید که در بیابان گم شدهاند.
پرسید:
«شما که هستید؟»
آنها جواب دادند:
«ما دختران پدر پاشپاش هستیم.»
پس پسر پادشاه به خدمتکارانش گفت:
«این دخترها را سوار اسب کنید و با خودمان ببریم.»
او دخترها را به قصر برد و دید که کوچکترین آنها از همه زیباتر است. پس با او ازدواج کرد و به دو خواهر بزرگتر گفت:
«شما اینجا میمانید و به خواهرتان خدمت میکنید. مراقب کارتان باشید و به جایی نروید.»
اما دو خواهر حسادت میورزیدند و در پی آسیب زدن به او بودند.
چندی بعد، زن جوان بیمار شد و در بستر افتاد. خواهران بدجنس نزد پرستار او رفتند و گفتند:
«ما به تو هر چه بخواهی میدهیم، فقط یک جفت تولهسگ برای ما پیدا کن، اما به کسی چیزی نگو.»
پرستار تولهسگها را آورد و آنها را مخفی کردند.
مدتی بعد، زن جوان دو کودک زیبا به دنیا آورد؛ یک پسر با کاکل طلایی و یک دختر با چهرهای همچون ماه. اما خواهران شرور، نوزادان را در جعبهای گذاشتند، در آن را بستند و به آب انداختند. سپس تولهسگها را به جای نوزادان گذاشتند و گفتند که زن جوان، سگ به دنیا آورده است.
وقتی خبر به پسر پادشاه رسید، فرمان داد:
«این زن را به چهارراه ببرید و درون ستونی آهکی زندانی کنید. هر کسی که از آنجا عبور کرد، باید سنگی به سوی او بیندازد.»
در همان روز، مردی که پارچهمالی میکرد، کنار رودخانه رفت و جعبهای را که آب با خود آورده بود، دید. جعبه را بیرون کشید، درش را باز کرد و دو نوزاد زیبا را یافت. او پرستاری برایشان پیدا کرد و آنها را بزرگ کرد.
با گذشت زمان، کودکها برای یادگیری خواندن و نوشتن به مدرسه فرستاده شدند. هر روز که از چهارراه میگذشتند، میدیدند که مردم به سوی ستون آهکی سنگ پرتاب میکنند.
یک روز، به جای سنگ، یک برگ گل سرخ به سوی زن پرتاب کردند. زن ناگهان به گریه افتاد، چنان که مردم گرد آمدند و پرسیدند:
«چرا وقتی دیگران به تو سنگ میزنند، ساکتی، اما وقتی این دو کودک برگ گل سرخ انداختند، گریه کردی؟»
زن گفت:
«چون از دیگران انتظار مهربانی ندارم، اما این دو کودک فرزندان خود من هستند.»
خبر به گوش پسر پادشاه رسید. او مرد پارچهمال را خواست و پرسید:
«این دو کودک از کجا آمدهاند؟»
مرد جواب داد:
«روزی کنار رودخانه کار میکردم که جعبهای را آب آورد. آن را بیرون کشیدم و دیدم دو نوزاد زیبا داخلش هستند. پرستاری برایشان گرفتم و آنها را بزرگ کردم.»
پسر پادشاه پرستار زن جوان را خواست و گفت:
«اگر راست بگویی، به تو پاداش میدهم، اما اگر دروغ بگویی، سرت را از تن جدا میکنم.»
پرستار گفت:
«همسر شما پسری با کاکل طلایی و دختری همچون ماه به دنیا آورد. اما خواهرانش نوزادان را در جعبه گذاشتند و به آب انداختند و تولهسگها را جای آنها گذاشتند.»
پسر پادشاه خواهران شرور را احضار کرد و پرسید:
«مجازات کسی که مرتکب چنین گناهی شود، چیست؟»
خواهران که فکر میکردند او هنوز از خواهرشان خشمگین است، گفتند:
«باید سگهای وحشی را به پاهایش بست و او را به دم اسبی وحشی گره زد و به بیابان فرستاد.»
پسر پادشاه همان مجازات را بر سر خودشان آورد و آنها را به بیابان فرستاد. سپس دستور داد همسرش را از ستون آهکی بیرون آورند و با افتخار به خانه بازگردانند.
کودکان را از مرد پارچهمال پس گرفت و همه با هم زندگی خوشی را آغاز کردند.
قصههای دیگر همین شب
قصههای دیگری از این دست را در قصههای فولکلور ایرانی بخوانید و بشنوید.
منبع
- دیوید و اِمیلی لاریمر، قصههای ایرانی (Persian Tales: Written Down for the First Time in the Original Kermani and Bakhtiari)، لندن، انتشارات مکمیلان، ۱۹۱۹.
