داستان هفت دختر؛ قصهای از فولکلور ایرانی
این قصه را در قسمت «سپندار» از مجموعهٔ قصههای فولکلور ایرانی پادکست تحوت، که در نوروز ۱۴۰۴ منتشر شد، میتوانید بشنوید.
مردی با همسرش زندگی میکرد و هفت دختر داشت.پدر هر روز به کوه میرفت و هر روز هفت کبک کوهی شکار میکرد. سپس به خانه بازمیگشت و آنها را بین خانوادهاش تقسیم میکرد.
روزی مرد به همسرش گفت:«زن، میخواهم دخترها را جایی ببرم و آنها را گم کنم تا هر روز تو و من بتوانیم هفت کبک را برای خودمان نگه داریم.»
زن پاسخ داد:«بسیار خوب.»
سپس مرد به دخترانش گفت:«بیایید امروز به کوه برویم و سستا جمع کنیم.»
پس آنها راه افتادند و همراه پدر به کوهستان رفتند. اما زمانی که رسیدند، مرد آنها را تنها گذاشت و خودش از آنجا دور شد.
بدین ترتیب، دخترها سرگردان شدند و راه خود را در پیش گرفتند.
از آن پس، پدر طبق معمول هر روز برای شکار کبک به کوه میرفت، اما هرچقدر تلاش میکرد، نمیتوانست حتی یک کبک شکار کند. زیرا این پرندگان، روزیای بودند که خداوند برای دخترانش مقدر کرده بود تا آنها را تغذیه کند.
حالا سرگذشت دختران را بشنوید. آنها به راه خود ادامه دادند تا اینکه به جایی رسیدند که گرفتار دیو بدذات، «عالیه زنگل»، شدند.
شب هنگام، آنها نشسته بودند و دیو که قصد داشت وقتی دخترها به خواب میروند، آنها را بخورد، پای خودش را برید و روی آن نمک پاشید تا بیدار بماند.
پس از مدتی فریاد زد:«چه کسی خواب است و چه کسی بیدار؟»
بزرگترین دختر پاسخ داد:«همه خوابند، فقط «تمطل» بیدار است.»
دیو پرسید:«تمطل، دخترم، چه شده است؟»
تمطل پاسخ داد:«پدر، من هفت اسب با زین میخواهم.»
دیو فوراً آنها را فراهم کرد، به این امید که اگر تمطل راضی شود، به خواب برود. اما پس از مدتی دوباره پرسید:«چه کسی خواب است و چه کسی بیدار؟»
تمطل دوباره گفت:«همه خوابند، فقط تمطل بیدار است.»
دیو پرسید:«دخترم، حالا چه میخواهی؟»
تمطل گفت:«من هفت کیسه بزرگ جواهر میخواهم.»
دیو اینها را نیز فراهم کرد. در حقیقت، هر چیزی که او درخواست میکرد، دیو بیدرنگ مهیا میساخت، اما با این حال، تمطل همچنان از خوابیدن خودداری میکرد.
دیو بار دیگر پرسید:«حالا چه میخواهی؟»
تمطل پاسخ داد:«من ده بار نمک، ده بار سوزن و درفش کفاشی، و ده بار شربت و روغن حیوانی میخواهم.»
دیو همه اینها را برای او فراهم کرد. سپس به سمت تمطل رفت و گفت:«دیگر دست نگه نمیدارم تا وقتی که از خونت نچشیده باشم!»
اما تمتِل موفق شد خواهرانش را بیدار و آگاه کند. دختران سوار اسبهایشان شدند، جواهرات و گنج را برداشتند و فرار کردند. در حال فرار، نمک و سوزنها و درفشها را روی جاده پشت سرشان پاشیدند و با تمام سرعت به راهشان ادامه دادند. علیا زنگی از پشت سر آنها را تعقیب کرد، اما وقتی به بار شربت رسید، آنقدر نوشید تا سیر شد.
«خیلی شیرینه!» گفت، در حالی که فکر میکرد خون تمتِل را از بدنش مینوشد. سپس به تعقیب فراریها ادامه داد.
آنها با اسبهایشان از روی آب گذشتند. وقتی علیا زنگی به کنار آب رسید، فریاد زد:
«تمتِل، فرزندم! از کجا باید به سمت تو عبور کنم؟»
تمتِل پاسخ داد: «پایت را روی آن سنگ سفید بگذار.»
اما در واقع آن تنها کف سفید آب بود. وقتی او پایش را روی آن گذاشت، فوراً در آب فرو رفت و جریان آب او را با خود برد تا اینکه ناپدید شد و به دوزخ رسید.
حالا هفت دختر که با کمبود جواهرات و گنج مواجه نبودند، لباس مردانه پوشیدند و به شهری رفتند و به عنوان غریبههای ثروتمند در آن ساکن شدند. در طول روز، آنها برای گردش به بازار میرفتند.
اتفاقاً پادشاه آن سرزمین هفت پسر داشت. روزی این شاهزادهها با هفت غریبه آشنا شدند و با هم شرطی بستند.
شاهزادهها گفتند: «اگر ما ببازیم، اسبها و تجهیزات هر هفت ما از آن شما خواهد شد. و اگر شما ببازید، خودتان همراه با اسبها و تجهیزاتتان از آن ما خواهید شد.» پس آنها به بازی توپ پرداختند.
اما تفاوتی بین مردان و زنان وجود دارد: هفت بار پسران پادشاه توپ را از زمین بازی خارج کردند و هفت بار دختران نتوانستند به توپ ضربه بزنند. بنابراین آنها شرط را باختند و اسبها، تجهیزات و خودشان به مالکیت شاهزادهها درآمد.
سپس همگی دور هم نشستند و غریبهها راز دلشان را فاش کردند و گفتند: «در حقیقت واقعیت درباره ما این است.» آنگاه هفت پسر پادشاه با آنها ازدواج کردند و آنها را به عنوان همسر به خانه بردند و همگی ساکن شدند تا از زندگی لذت ببرند.
در تمام این مدت، پدر دختران هرچقدر هم که به شکار میرفت، نمیتوانست حتی یک کبک شکار کند. پس به همسرش گفت: «این پرندگان روزی خداوند برای فرزندانمان بودند. بیا زن، برویم و دخترانمان را پیدا کنیم.» سپس آنها پشت به شهر و رو به بیابان نهادند و چندین روز و شب سفر کردند، تا اینکه به شهری رسیدند که دخترانشان در آن بودند.
ناگهان به پایین قلعهای رسیدند و از کنار آن گذشتند. در این حال، عروسهای جوان بالای دروازه نشسته بودند و با نگاه کردن، آن دو را شناختند. یکی از آنها به دیگران گفت:
«خواهران، پدر و مادرمان رسیدهاند و به شهر رفتهاند!»
پس خدمتکارانی را به دنبالشان فرستادند و گفتند:
«آن دو نفر را بگیرید و جایی برایشان اقامتگاه پیدا کنید و شام برایشان ببرید.»
پیکها رفتند و به آن زن و شوهر گفتند:
«بانوی ما دستور دادهاند که با ما بیایید و برایتان محل اقامتی فراهم کنیم.»
آنها را بردند، جایگاهی برای زندگی دادند، رختخواب و شام آوردند.
صبح که شد، آنها را به حمام راهنمایی کردند. سپس پیکها دستهای لباس برایشان آوردند که پوشیدند و آنها را به قلعه نزد بانوانشان بردند.
دختران پرسیدند:
«ما را میشناسید؟»
پدر و مادر پاسخ دادند:
«نه، چگونه میتوانیم بفهمیم شما کیستید؟»
دختران گفتند:
«ما همان دختران شما هستیم که رهایمان کردید، گویا فکر میکردید خدا روزی کسی را که خود آفریده قطع میکند!»
سپس یکی از دختران پرسید:
«پدر، آیا کبکی شکار کردهای؟»
و او پاسخ داد:
«نه، حتی یک عدد هم نه.»
از آن پس، همه آنها در آرامش و راحتی با هم زندگی کردند.
قصههای دیگر همین شب
قصههای دیگری از این دست را در قصههای فولکلور ایرانی بخوانید و بشنوید.
منبع
- دیوید و اِمیلی لاریمر، قصههای ایرانی (Persian Tales: Written Down for the First Time in the Original Kermani and Bakhtiari)، لندن، انتشارات مکمیلان، ۱۹۱۹.
